Foi un dos humedais de maior extensión da Península Ibérica, con 7 quilómetros de longo e 6 quilómetros de ancho, dependendo da época do ano, variaban estas dimensións. Desecada a partires dos traballos de desecación do ano 1958.
Situado no predio da lagoa de Antela. Consta dunha pista de velocidade de 1500 metros de longo por 20 de ancho. Nela realizánse xornadas de carreiras. No centro atópase un centro de cría de cabalos.
Dende o seu adro vense unhas marabillosas paisaxes da Limia Alta. Tódolos luns de Pascua e o segundo domingo de xullo realízase unha romaría dunha gran tradición en toda a Limia.
Iste campamento militar (activo entre o 75 a.C. e o 30 d.C. e despois foi abandonado) controlaba a Vía XVIII ou Vía Nova de Brácara (Braga) a Astúrica (Astorga). 500 lexionarios romanos controlaban un amplo e rico territorio.
Miliario (Milla LXXI) da Vía Nova ou Vía XVIII que unia Bracara (Braga) con Asturica (Astorga) dedicado ó Emperador Maximino e ó seu fillo Máximo (235-238 d.C.).
Tres miliarios (Milla LXVII) da Vía Nova ou Vía XVIII que unia Bracara Augusta (Braga) con Asturica Augusta (Astorga) estando o de maior tamaño dedicado ó Emperador Maximino e ó seu fillo Máximo (235-238 d.C.).
Castro que estivo poboado desde o século VI a. C. ata o III d.C.(Novecentos anos de historia). Nel atopouse o pacto de amizade entre o prefecto da Cohors I Celtiberorum e os Coelerni, habitantes do castro.
O castro, un dos de maior superficie de Galicia, é un arquetipo dos castros da etapa final da cultura castrexa, coincidente coa romanización do NW peninsular.
Igrexa construída antes de 1520, cunha portada de ¨estilo manuelino¨. Retablo de Francisco de Moure (S.XVII) que cumpre iste ano 400 anos (1607-2007). O retablo de Sandiás é uns dos poucos retablos tardomanieristas que chegou ata nós completo.
Coñecido como ¨A Cidá¨. Castro fortemente romanizado. As súas fortes defensas están reforzadas por ¨pedras fincadas", sendo dos poucos castros que posuen esta característica.
Durante o período irmandiño (1467-1469) houbo 5 Xuntas das irmandades, antecedente da Xunta actual posto que ¨Rexían e gobernaban o reino¨. A segunda delas tivo lugar en Betanzos en xuño de 1467.
Esta aldea ou casarío (dúas ou tres casas) aínda aparecía nos mapas de 1943. Estaba preto da estrada N-525 polo que a xente trasladouse ó pé da estrada fundando unha nova aldea: O Novaiño (Concello de Sandiás).
Primeira derrota dos irmandiños. Alonso López de Lemos derrota ás hostes irmandiñas capitaneadas polo seu fillo, Diego de Lemos. Perseguíndoos ata Monforte, onde se apodera da vila, para llela entregar logo ó conde de Lemos.
Pertencía ó arcebispo Fonseca. Situábase preto de Padrón. Tomada e destruída polos irmandiños. Non confundir ca fortaleza da Rocha Forte preto de Santiago.